Hệ thống Perk của Overwatch 2: lợi thế tích lũy trong từng phút thi đấu

Trong buổi theo dõi một khối scrim kéo dài bốn giờ tại phòng thu ở Marseille, tôi ghi lại một pha mà bảng điểm không hề phản ánh. Phút thứ chín, một tuyển thủ tank chạm mốc perk cấp hai trước đối phương đúng bảy giây, lao thẳng vào điểm kiểm soát, và cả đội hình phòng ngự vỡ ra trong vòng mười hai giây. Không ai trong khán phòng nhìn thấy cột mốc kinh nghiệm ấy. Chỉ có kết quả hiện lên trên màn hình.

Tôi theo dõi thể thao chuyên nghiệp mười bảy năm, đi qua hai kỳ World Cup và một kỳ Olympic, và tôi học được một điều khá khó chịu: những thay đổi lớn nhất của một bộ môn thường không nằm ở bản hợp đồng hay bảng xếp hạng, mà nằm ở một dòng trong bản cập nhật. Hệ thống Perk của Overwatch 2 là một dòng như vậy.

Nền tảng của sự thay đổi

Perk vận hành theo logic đơn giản hơn vẻ ngoài của nó. Mỗi tướng được gắn một bộ nâng cấp riêng, chia hai bậc: Minor Perk mở ở cấp một, Major Perk mở ở cấp hai. Trong một trận, mỗi tướng lên cấp tối đa hai lần, và kinh nghiệm đến từ ba nguồn — chơi mục tiêu, hạ gục hoặc hỗ trợ hạ gục, và hồi máu hoặc cứu đồng đội.

Điểm đáng chú ý nằm ở cơ chế đổi tướng. Khi người chơi chuyển sang tướng khác, cấp độ trong trận đặt lại về một, nhưng tốc độ mở perk ở lần quay lại nhanh hơn lần đầu. Blizzard cũng cho biết tướng mới sẽ được bổ sung perk theo chu kỳ, và hệ thống cập nhật cách mỗi mùa.

Với người xem quen theo dõi bóng đá hay bóng rổ, khái niệm này lạ. Ở thể thao truyền thống, sức mạnh của một cầu thủ gần như cố định trong suốt trận: anh ta vào sân với một trình độ, và trình độ đó chỉ thay đổi theo thể lực cùng thế trận. Overwatch 2 vừa phá vỡ giả định ấy. Sức mạnh của một tướng giờ là một đường cong, không còn là một điểm cố định.

Đây là lần đầu Overwatch đưa tiến trình vào giữa trận ở quy mô toàn bộ danh sách tướng. Lần này, nhà phát triển thêm một lớp song song nằm cạnh bộ kỹ năng gốc, thay vì chỉ chỉnh sát thương, hồi chiêu hay lượng máu.

Ba hệ quả chiến thuật

Hệ quả đầu tiên là đà thắng. Vì kinh nghiệm đến chủ yếu từ hiện diện trong giao tranh và chơi mục tiêu, đội đang kiểm soát thế trận sẽ mở perk trước. Đội mở perk trước có thêm công cụ để tiếp tục kiểm soát. Vòng lặp này tự nuôi chính nó, và nó khác căn bản với kiểu tuyết lăn dựa trên mạng hạ gục — ở đây, người hồi máu và người chơi mục tiêu cũng đóng góp vào đà đó, chứ không riêng kẻ ghi điểm.

Hệ quả thứ hai là giá trị của tuyển thủ đa tướng. Cơ chế mở perk nhanh hơn ở lần quay lại tạo ra một chiến thuật mà tôi tạm gọi là gửi tiết kiệm perk: đổi tướng để cắt tiến độ của đối phương, rồi quay lại đúng tướng cũ và thu hoạch phần nâng cấp nhanh hơn. Đội hình có người chơi được nhiều tướng trong cùng một vai trò sẽ có nhiều lựa chọn hơn hẳn đội hình chỉ có chuyên gia một tướng.

Hệ quả thứ ba, và đây là điểm tôi cho là quan trọng nhất: một số perk phục hồi những kỹ năng đã bị gỡ khỏi trò chơi khi Overwatch 2 ra mắt. Khả năng tự sửa chữa của Bastion, tấm khiên của Orisa — những thứ từng bị xem là quá mạnh và bị loại bỏ — nay quay lại dưới dạng nâng cấp trong trận. Nói cách khác, có những tướng đang được trao lại quyền lực bóng ma từ các bản vá cũ, và họ nhận nó vào thời điểm đối thủ không thể đoán trước.

Tôi nhìn vào sao bảng, nhưng tôi luôn dò la bàn. Bảng thành tích của một tướng chỉ nói lên anh ta mạnh cỡ nào ở trạng thái nền. Cây la bàn — đường cong sức mạnh trong trận — mới cho biết anh ta đi tới đâu. Khi đường cong ấy phụ thuộc vào lựa chọn của từng người chơi, dữ liệu thống kê truyền thống mất đi một phần ý nghĩa. Tỷ lệ thắng của một tướng không còn đo được sức mạnh thật, vì hai người chơi cùng tướng có thể chạm hai bậc perk khác nhau ở hai thời điểm khác nhau.

Nguồn kinh nghiệm thứ ba đáng bị soi kỹ hơn cả. Việc hồi máu và cứu đồng đội được thưởng kinh nghiệm có nghĩa là lối chơi bám đội, giữ vị trí, đóng góp vào giao tranh tập thể sẽ lên cấp nhanh hơn lối chơi tách lẻ, đi đường vòng, tìm pha hạ gục đơn lẻ. Cấu trúc phần thưởng này vô tình đẩy các phong cách ám sát và quấy rối vào thế bất lợi về mặt tiến trình, kể cả khi chúng vẫn hiệu quả về mặt chiến thuật. Một pha hạ gục đơn lẻ đẹp mắt có thể đem lại ít kinh nghiệm hơn một pha cứu đồng đội tầm thường.

Với người làm nghề như tôi, hệ quả nghề nghiệp rất rõ. Hệ thống này tạo ra một nhu cầu phân tích mới: thời điểm chọn perk, thứ tự ưu tiên, và cách khắc chế perk của đối phương. Đó là công việc của một vị trí chưa tồn tại trong ban huấn luyện.

Nhưng phải nói thẳng một điều: hiện chưa có dữ liệu tỷ lệ thắng, tỷ lệ chọn, hay tỷ lệ cấm cho bất kỳ perk nào. Không có dữ liệu thì mọi kết luận về sức mạnh đều ở mức giả thuyết. Tôi đã từng trả giá cho một lần phát sóng dựa trên nguồn chưa đối chiếu, và tôi không lặp lại. Thông tin chưa kiểm chứng chỉ là tiếng ồn; thông tin đã kiểm chứng mới là tín hiệu.

Khoảng trống lớn hơn câu chuyện chính thức

Câu chuyện chính thức mà cộng đồng đang lan truyền rất dễ nghe: nhà phát triển tăng chiều sâu chiến thuật, mỗi tướng có bản sắc riêng, người chơi có thêm lựa chọn. Tôi không phản đối phần mô tả đó. Tôi phản đối việc nó bị dùng để lấp đi một khoảng trống lớn hơn: chưa ai xác nhận hệ thống Perk có được bật trong chế độ xếp hạng và trong giải đấu chuyên nghiệp hay không.

Chi tiết ấy không hề nhỏ. Nếu Perk chỉ tồn tại ở chế độ chơi nhanh, toàn bộ câu chuyện cạnh tranh biến mất. Nếu Perk được bật ở đấu trường chuyên nghiệp, một loạt vấn đề mới xuất hiện: giải đấu khóa phiên bản nào, xử lý ra sao khi một perk bị phát hiện quá mạnh giữa hai ngày thi đấu, và ai chịu trách nhiệm khi kết quả một trận phải xét lại.

Tôi không bán tin đồn, tôi bán bối cảnh. Ở thời điểm này, thứ tôi kiểm chứng được là cơ chế. Thứ tôi chưa kiểm chứng được là chính sách áp dụng. Trộn hai thứ đó vào nhau là cách nhanh nhất để một người đưa tin mất uy tín.

Các hệ thống tiến trình trong trận từng xuất hiện ở những trò chơi khác, và lịch sử cho thấy chúng thường bị gỡ hoặc bị giới hạn khi bước vào đấu trường chuyên nghiệp, vì ban tổ chức cần một mặt bằng ổn định để phân xử. Overwatch 2 đang đi ngược thói quen đó. Nếu họ thành công, đây là tiền lệ. Nếu họ thất bại, đây là bài học về việc đánh đổi tính minh bạch lấy chiều sâu.

Quân domino tiếp theo

Sân cỏ là nơi duy nhất mà mọi lời nói dối đều bị lộ tẩy. Trong thể thao điện tử, sân cỏ ấy là máy chủ thi đấu, và nó sẽ lộ tẩy rất nhanh. Quân cờ domino tiếp theo không nằm ở bản cập nhật, mà nằm ở quyết định của các giải đấu: khóa phiên bản cũ để giữ ổn định, hay mở cửa cho Perk và chấp nhận một mùa giải hỗn loạn nhưng giàu chiến thuật. Đội nào chuẩn bị sẵn hai bộ khung, một có Perk và một không, sẽ là đội ít bị động nhất khi cánh cửa ấy mở ra.