Israel xử thua vì Yom Kippur: Khi tôn giáo chạm trán luật lệ cờ vua

Phòng thi đấu sáng nay vắng lặng lạ thường. Đội Hà Lan bước vào, khuôn mặt đầy háo hức, nhưng phía bàn đối diện chỉ có những chiếc ghế trống. Israel không xuất hiện. Không một quân cờ nào được di chuyển, không một tiếng đồng hồ nào vang lên. Chiến thắng được trao mà không cần đấu. Tôi chợt nhớ đến một câu tôi từng viết: "Sân cỏ không chỉ có bóng, mà còn có những vết chai của đời người." Hôm nay, chiếc ghế trống ấy nói lên nhiều hơn bất kỳ nước cờ nào. Bối cảnh bắt đầu từ lễ Yom Kippur, ngày lễ linh thiêng nhất của người Do Thái, rơi vào ngày 20-21 tháng 9 năm 2026. Israel, quốc gia có đội tuyển cờ vua mạnh, đã xin FIDE điều chỉnh lịch thi đấu. Ở vòng 5, họ yêu cầu đấu sớm hơn để kịp trước khi mặt trời lặn. Singapore (đội nam) và Colombia (đội nữ) đã đồng ý, trận đấu được dời lên 1 giờ 15 phút và chuyển đến khách sạn Savitsky. Nhưng đến vòng 6, mọi thứ thay đổi. Israel tiếp tục gửi đề nghị chính thức lên FIDE, xin đấu muộn hơn (sau 19:30) hoặc dời sang thứ Ba ngày 22 tháng 9, ngày nghỉ. Tuy nhiên, đối thủ của họ là Hà Lan (bảng mở) và Bulgaria (bảng nữ) đã từ chối. Họ hoàn toàn có quyền làm vậy theo luật. FIDE xác nhận đã liên hệ nhưng không thể ép. Kết quả, Israel bị xử thua cả hai bảng, mất trắng 2 điểm. Điều này gợi cho tôi một suy nghĩ về ranh giới giữa tôn trọng tôn giáo và tính cạnh tranh khốc liệt của thể thao đỉnh cao. Ở vòng 5, sự nhân nhượng của Singapore và Colombia là một cử chỉ đẹp. Nhưng vòng 6, Hà Lan và Bulgaria chọn luật lệ. Họ không sai. Họ đến Samarkand để giành điểm, không phải để làm việc thiện. Trong cờ vua, mỗi nước đi đều có giá trị, và mỗi trận thua đều để lại vết sẹo. Tôi nhớ lại kỳ Olympiad năm 2026, khi tôi chứng kiến cảnh người Iceland vỗ tay trong thất bại. Họ thua nhưng vẫn hát. Hôm nay, Israel thua mà không được hát. Họ thua vì một lý do ngoài chuyên môn. Và chính điều đó tạo ra một nghịch lý: thể thao tôn vinh sự thượng tôn, nhưng đôi khi lại quá cứng nhắc đến vô nhân đạo. Tôi không đổ lỗi cho ai, nhưng tôi tin rằng trong một thế giới lý tưởng, hai bên có thể ngồi lại và tìm một tiếng nói chung. Nhưng thực tế, lịch thi đấu đã được công bố từ trước, và Israel lẽ ra phải tính đến điều này. Nhìn vào bảng xếp hạng, Israel đang đứng thứ 22 ở cả hai bảng sau 5 vòng, với 4 trận thắng. Trận thua trắng này đẩy họ xuống sâu hơn. Hà Lan và Bulgaria được 2 điểm quý giá mà không cần động tay. Điều này gợi cho tôi một câu hỏi: nếu một đội vì lý do tôn giáo mà không thể thi đấu, liệu có nên có một quy định đặc biệt, như hoãn trận hay tính hòa? Nhưng đó là chuyện của FIDE, còn chúng ta chỉ là người quan sát. Tôi có một góc nhìn khác. Hà Lan và Bulgaria không sai, nhưng họ có thể đã đánh mất một cơ hội để thể hiện tinh thần thể thao cao thượng. Họ có quyền, nhưng quyền lực không phải lúc nào cũng là điều nên dùng. Trong cờ vua, chúng ta dạy rằng đối thủ là người để tôn trọng, không phải để hạ nhục. Từ chối yêu cầu hoãn trận vì một ngày lễ tôn giáo có thể được xem là một hành động hợp lệ, nhưng liệu nó có cần thiết? Đó là điểm mù của ký ức tập thể về sự cạnh tranh. Tuy nhiên, tôi cũng hiểu rằng trong một giải đấu dài hơi như Olympiad, mỗi trận đều quan trọng. Hà Lan đang đua tranh cho một suất huy chương, Bulgaria cũng vậy. Họ không thể chấp nhận rủi ro về mặt chiến thuật khi đổi giờ thi đấu. Điều đó có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học của kỳ thủ. Vậy nên, họ chọn luật. Tôi không trách họ. Câu chuyện này khiến tôi nhớ đến một trận đấu tôi từng xem, nơi một cầu thủ bị chấn thương nhưng vẫn nén đau để đá. Anh ấy không ghi bàn, nhưng anh ấy đã chiến đấu. Hôm nay, Israel không thể chiến đấu vì một lý do thiêng liêng. Họ phải chấp nhận thất bại. Và tôi nghĩ đến câu: "Chiếc vỗ tay Viking vang lên giữa thất bại, tôi chợt hiểu bóng đá không hứa hẹn chiến thắng." Cờ vua cũng vậy. Trong sáu mươi ngày tôi nghe băng ghi hình khi đại dịch, tôi học được rằng sự vắng mặt cũng có một thứ ngôn ngữ riêng. Israel đã không xuất hiện, và điều đó tạo ra một khoảng lặng đầy ý nghĩa. Họ có thể mất điểm, nhưng họ vẫn giữ được niềm tin. Điều đó có giá trị hơn bất kỳ trận thắng nào. Bài học tôi rút ra không phải về luật lệ, mà về sự chuẩn bị. Israel biết lịch thi đấu từ đầu, họ biết Yom Kippur sẽ đến, nhưng họ vẫn không có phương án dự phòng. Họ chỉ dựa vào sự nhân nhượng của đối thủ. Đó là một sai lầm chiến thuật nghiêm trọng. Trong cờ vua, bạn phải tính trước mọi nước đi của đối phương, nhưng cũng phải tính cả những tình huống bên ngoài bàn cờ. Israel đã không làm được điều đó. Tôi không nói rằng họ nên đánh đổi tôn giáo để lấy điểm. Tôi chỉ nói rằng họ nên có một kế hoạch B. Ví dụ, yêu cầu FIDE xếp lịch từ trước, hoặc chấp nhận nguy cơ bị xử thua. Họ đã chọn cách đối phó, và kết quả là thất bại. Điều đó có thể là một bài học cho các đội tuyển khác. Nhìn về phía trước, Israel còn những vòng đấu nữa. Họ có thể vực dậy, nhưng điểm số đã mất thì không thể lấy lại. Hà Lan và Bulgaria đang có lợi thế. Nhưng tôi tin rằng tinh thần của Israel vẫn còn. Họ sẽ trở lại, và khi họ trở lại, họ sẽ chiến đấu với tất cả những gì họ có. Cuối cùng, tôi muốn kết thúc bằng một suy nghĩ tiến bộ. Trong một thế giới ngày càng toàn cầu hóa, thể thao cần phải linh hoạt hơn để tôn trọng sự đa dạng. Có thể FIDE nên xem xét thêm một quy định về việc hoãn trận vì lý do tôn giáo, như trong bóng đá có kỳ nghỉ giữa mùa. Nhưng đó là chuyện của tương lai. Còn bây giờ, hãy để chúng ta dành một tràng pháo tay cho Israel, vì họ đã đặt niềm tin lên trên chiến thắng. Và như tôi đã viết một lần: "Trận đấu kết thúc, nhưng tiếng vỗ tay vẫn còn vang trong ký ức tôi." Israel có thể thua trận này, nhưng họ không thua cuộc chơi. Họ vẫn còn những vòng đấu phía trước. Và trong cuộc sống, có những thất bại đáng tự hào hơn những chiến thắng. Tôi tin họ sẽ đứng dậy.