Chín lớp dữ liệu của một trận bóng chuyền: đọc bóng chuyền Việt Nam từ góc sân

Một buổi chiều Chủ nhật và tỷ số 22-22

Buổi chiều Chủ nhật ở nhà thi đấu cấp tỉnh, sàn gỗ đã bạc màu đúng khu vực ba mét, không khí trong nhà nóng hơn ngoài trời vài độ, và trên khán đài chỉ có khoảng bốn trăm người — phần lớn là phụ huynh, vài tuyển trạch viên của các trung tâm, và một nhóm học sinh mặc đồng phục trường. Tỷ số 22-22. Đội chủ nhà vừa để mất ba điểm liên tiếp ở lượt xoay có libero đứng hàng sau, và huấn luyện viên gọi thời gian nghỉ. Ông không nói gì về kỹ thuật. Ông nói về hơi thở.

Tôi ngồi ở góc khán đài, chỗ mà từ đó nhìn thấy rõ bàn tay của chuyền hai. Không phải vị trí đẹp nhất — bóng thường bay về phía đối diện — mà là vị trí cho thấy trận đấu đang được nghĩ như thế nào. Trong mười giây trước khi chuyền hai chạm bóng, cả một hệ thống đã được quyết định: ai chạy, ai chờ, ai giả vờ, và ai sẽ là người cuối cùng phải chịu trách nhiệm nếu bóng không qua lưới.

Mọi vạch xuất phát đều là một chiều Chủ nhật không ai biết tên. Với bóng chuyền, câu đó đúng theo một nghĩa khác: mọi điểm số đều bắt đầu từ một động tác mà khán giả gần như không nhìn thấy — động tác chuyền một.

Sau thời gian nghỉ ấy, đội chủ nhà làm một việc rất nhỏ. Họ thay khối chắn giữa và chuyền hai bằng một chuyền hai dự bị cùng một đối chuyền, giữ nguyên ba mũi tấn công ở hàng trước. Người ta gọi đó là thay 2 lấy 3. Không có gì hào nhoáng. Nhưng nó quyết định trận đấu, và nó không xuất hiện trong bảng điểm.

Bối cảnh: bóng chuyền Việt Nam bước ra khỏi vùng an toàn

Trong nhiều năm, bóng chuyền Việt Nam sống trong một vùng an toàn khá dễ chịu. Đội tuyển nữ quen với vị trí nhì hoặc ba ở khu vực Đông Nam Á, quen với việc vào sâu ở các giải châu Á nhờ tinh thần và sự bền bỉ, và quen với việc thua Thái Lan ở những trận mang tính quyết định. Giải vô địch quốc gia đủ sức giữ người hâm mộ ở lại, đủ sức trả lương ở mức sống được, nhưng không đủ sức tạo ra một cầu thủ có thể chơi thường xuyên ở đẳng cấp thế giới.

Rồi những đường biên đó dịch chuyển. Việc đội tuyển nữ Việt Nam góp mặt ở Volleyball Nations League — đấu trường thương mại thường niên do Liên đoàn Bóng chuyền Quốc tế tổ chức, cũng là nơi tích điểm xếp hạng quan trọng bậc nhất — đã đưa đội ra khỏi vùng an toàn theo cách không thể đảo ngược. Một trận đấu ở đó không chỉ là một trận đấu. Đó là một buổi học về tốc độ, về chiều cao, về mức độ chính xác mà bóng chuyền đỉnh cao đòi hỏi.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi từ giải quốc nội tới các giải khu vực, khoảng cách của bóng chuyền Việt Nam với nhóm đầu châu Á không nằm chủ yếu ở tinh thần. Nó nằm ở ba chỗ rất cụ thể: chất lượng đường chuyền một dưới áp lực phát bóng mạnh, khả năng ghi điểm ngoài hệ thống khi pha bóng đã vỡ, và chiều sâu của đội hình khi phải đá ba trận trong bốn ngày.

Cũng phải nói tới những năm trống rỗng. Hai mùa giải bị đại dịch xóa sổ là hai năm thể thao học cách lắng nghe tiếng thở của chính mình. Với bóng chuyền Việt Nam, khoảng trống đó không chỉ mất đi các trận đấu. Nó mất đi một thế hệ cầu thủ trẻ đúng độ tuổi bước vào chu kỳ thi đấu quốc tế, và mất đi những cơ hội cọ xát mà sau này rất khó mua lại.

Lớp một: hệ thống và kỹ thuật

Khi phân tích một đội bóng chuyền, điều đầu tiên cần xác định là đội đó đang vận hành hệ thống nhận phát nào. Có hai kiểu cơ bản: để hai chủ công nhận phát (hai người, mỗi người một nửa sân) hoặc để libero cùng một chủ công chia sân. Kiểu thứ nhất cho phép chuyền hai có thêm một mũi tấn công ở hàng trước, nhưng đặt gánh nặng nhận phát lên vai người tấn công chủ lực. Kiểu thứ hai bảo vệ chủ lực nhưng khiến hàng trước mỏng đi.

Ở Việt Nam, phần lớn các đội chọn kiểu thứ hai, vì chủ lực tấn công là tài sản không thể thay thế. Hệ quả rất rõ: khi libero bị phát bóng nhắm vào, cả hệ thống nghiêng theo. Chất lượng nhận phát quyết định không phải một điểm, mà là toàn bộ danh mục bài tấn công mà chuyền hai còn được phép gọi.

Điều thứ hai là cách đội xử lý tình huống ngoài hệ thống. Khi đường chuyền một không tới vị trí lý tưởng, chuyền hai buộc phải đẩy bóng ra biên hoặc ra sau. Lúc đó chỉ còn hai lựa chọn: đánh bóng qua lưới bằng cá nhân, hoặc đánh an toàn để giành lại quyền phát bóng. Những đội mạnh nhất châu Á chọn cách thứ nhất với tỷ lệ cao hơn hẳn. Đó là sự khác biệt giữa một đội biết đánh bóng và một đội biết thắng.

Điều thứ ba là chiều sâu chiến thuật ở hàng trước. Bao nhiêu bài tấn công nhanh, bao nhiêu bài chắn kép, bao nhiêu lần chắn đơn có chủ đích, bao nhiêu lần chuyền hai tự đánh. Ở giải quốc nội Việt Nam, người xem thường thấy sự lặp lại: bóng ra biên, bóng ra biên, rồi tới lượt chủ lực đánh từ vị trí số hai. Sự lặp lại ấy không phải là lười biếng. Nó là dấu hiệu của một hệ thống chưa đủ người để làm được nhiều thứ hơn.

Cuối cùng là tình huống bị kẹt lượt xoay. Một đội bị kẹt khi chuyền hai ở hàng trước mà không có mũi tấn công nào đủ tin cậy ở hàng sau, hoặc ngược lại. Ở những giải đấu lớn, kẹt lượt xoay thường kéo dài bốn tới sáu điểm, và đó là toàn bộ khoảng cách của một set.

Lớp hai: dữ liệu và những gì chỉ số không nói

Bóng chuyền có một bộ chỉ số đẹp và nguy hiểm. Đẹp vì chúng cho cảm giác kiểm soát. Nguy hiểm vì chúng thường được đọc sai.

Tỷ lệ chuyền một hoàn hảo là chỉ số nền tảng nhất. Nó đo phần trăm đường chuyền một được đưa tới vị trí lý tưởng, cho phép chuyền hai chạy bài tấn công có tổ chức. Một đội có tỷ lệ này thấp không hẳn là đội yếu — có thể họ chọn chiến lược nhận phát an toàn để giữ bóng trong sân. Nhưng nó luôn giới hạn trần tấn công.

Hiệu quả tấn công khác với tỷ lệ thành công. Tỷ lệ thành công chỉ tính những pha ghi điểm. Hiệu quả trừ đi cả lỗi và những pha bị chắn. Một chủ công đạt tỷ lệ thành công cao nhưng hiệu quả âm là một chủ công đang đốt bóng. Ở các giải Việt Nam, rất ít nơi công bố hiệu quả tấn công theo vị trí, và đó là một trong những khoảng trống dữ liệu lớn nhất của nền bóng chuyền nội địa.

Số lần chắn thành công trên set chỉ có nghĩa khi đi kèm số lần chắn chạm bóng. Chắn chạm bóng là một pha phòng thủ thành công về mặt chiến thuật, vì nó làm chậm bóng và cho hàng sau cơ hội. Nhưng nếu bảng thống kê chỉ ghi chắn ghi điểm, người ta sẽ tưởng một đội chắn kém trong khi thực tế họ đang chắn đúng hướng.

Tỷ lệ phát bóng ăn điểm trên lỗi phát bóng là chỉ số nói thẳng về tính kỷ luật. Một đội phát mạnh nhưng lỗi nhiều thì đang mua rủi ro bằng điểm số của chính mình. Và tỷ lệ cứu bóng thành công là chỉ số bị đánh giá thấp nhất trong tất cả, dù nó là thứ giữ cho một đội sống sót qua những pha bóng dài.

Bộ dữ liệu này có một vấn đề về độ tin cậy. Cỡ mẫu của một trận bóng chuyền rất nhỏ — khoảng 150 tới 200 pha bóng — nên một trận hay hoặc một set tệ có thể làm lệch gần như mọi con số. Chưa kể chất lượng đối thủ không được điều chỉnh. Một chủ công ghi 20 điểm trước đội yếu không nói lên điều gì về khả năng của cô ấy trước một đội chắn tốt.

Lớp ba: hệ thống thi đấu và lịch

Bóng chuyền quốc tế vận hành theo chu kỳ bốn năm quanh Thế vận hội, và trong chu kỳ đó, các giải đấu có trọng số rất khác nhau. Vòng loại Olympic, Giải vô địch thế giới, Volleyball Nations League, giải vô địch châu lục, SEA Games — mỗi giải đòi một cách phân bổ lực lượng khác nhau.

Với Việt Nam, vấn đề lịch không nằm ở việc có quá nhiều giải. Nó nằm ở chỗ các giải không ăn khớp với nhau. Một cầu thủ vừa kết thúc giải quốc gia, hai tuần sau đã phải tập trung đội tuyển, rồi bay tới một giải châu Á, rồi về đá tiếp giải quốc gia. Không có giai đoạn phục hồi thật sự, chỉ có giai đoạn giảm tải.

Áp lực di chuyển cũng bị đánh giá thấp. Một chuyến bay dài từ Hà Nội hoặc Thành phố Hồ Chí Minh tới Đông Á rồi thi đấu sau đó hai ngày là một hình thức mài mòn thể lực mà không chỉ số nào ghi lại. Ở các giải trẻ, tình trạng này còn nặng hơn, vì đội ngũ y tế và phục hồi mỏng hơn nhiều.

Về thể thức, các giải đấu theo bảng thường tạo ra một cái bẫy: đội đã chắc suất đi tiếp có xu hướng giảm cường độ ở trận cuối, và đội cần điểm lại phải đá hết sức. Kết quả là bảng đấu không phản ánh đúng tương quan. Người phân tích phải đọc cả động cơ, chứ không chỉ đọc tỷ số.

Lớp bốn: cục diện và định vị đội

Bóng chuyền nữ châu Á có một trật tự khá ổn định trong nhiều năm: Nhật Bản và Trung Quốc ở nhóm đầu, Thái Lan ở nhóm tiếp theo với bản sắc kỹ thuật riêng, Hàn Quốc dao động theo chu kỳ lứa cầu thủ, và phần còn lại xếp theo sau.

Vị trí của Việt Nam trong trật tự đó thay đổi tùy theo tiêu chí. Nếu đo bằng thành tích đối đầu trực tiếp với các đội Đông Nam Á, Việt Nam đã thu hẹp khoảng cách đáng kể. Nếu đo bằng khả năng giành điểm trước các đội top 10 thế giới, khoảng cách vẫn còn rất lớn, và nó không thu hẹp theo đường thẳng.

Sự khác biệt nằm ở nguồn lực. Bóng chuyền Nhật Bản có hệ thống trường học và giải chuyên nghiệp nuôi nhau. Bóng chuyền Thái Lan có một giải quốc nội ổn định và một nền đào tạo trẻ liên tục từ rất sớm. Việt Nam có nhiều trung tâm đào tạo tốt nhưng phân tán, và dòng chảy từ trẻ lên chuyên nghiệp vẫn phụ thuộc vào may mắn.

Một tín hiệu đáng chú ý là dòng chảy cầu thủ ra nước ngoài. Việc một vài trụ cột chuyển tới các giải chuyên nghiệp ở Nhật Bản hay các nơi khác tạo ra hai hiệu ứng cùng lúc: nâng chuẩn cá nhân, và làm mỏng đội hình quốc nội. Cả hai đều thật. Vấn đề là nền bóng chuyền có đủ năng lực sản xuất người thay thế hay không.

Rủi ro lớn nhất ở lớp này là rủi ro vách đá nhân tài: một lứa cầu thủ đi hết chu kỳ mà không có lứa kế tiếp tương xứng. Khi điều đó xảy ra, thành tích tụt không phải vì chiến thuật sai, mà vì không còn ai để chạy chiến thuật đó.

Lớp năm: luật và quản trị

Bóng chuyền là môn thể thao có hệ thống luật chặt và ít tranh cãi hơn bóng đá, nhưng không phải không có vùng xám. Ở cấp quốc tế, Liên đoàn Bóng chuyền Quốc tế giữ quyền điều hành, Liên đoàn châu lục quản các giải khu vực, và liên đoàn quốc gia quản giải trong nước.

Một trong những thủ tục quan trọng nhất mà ít người hâm mộ biết là giấy chứng nhận chuyển nhượng quốc tế. Đây là văn bản bắt buộc để một cầu thủ được chuyển nhượng giữa các liên đoàn quốc gia. Không có nó, cầu thủ không được đăng ký thi đấu, dù đã ký hợp đồng và đã tập luyện cùng đội. Đây là điểm mà các vụ chuyển nhượng thường vướng nhất, và cũng là điểm mà truyền thông địa phương hiếm khi giải thích cho người hâm mộ.

Về luật thi đấu, hai khu vực hay gây tranh cãi là lỗi chạm lưới và lỗi vượt vạch giữa. Cả hai đều phụ thuộc nhiều vào góc nhìn của trọng tài và vào hệ thống phát lại video hỗ trợ. Ở các giải quốc nội Việt Nam, việc áp dụng hệ thống hỗ trợ trọng tài chưa đồng đều giữa các trận, và sự không đồng đều đó tạo ra bất bình đẳng trong thi đấu.

Ở lớp quản trị, vấn đề thường gặp không phải là vi phạm nghiêm trọng, mà là thiếu minh bạch. Lịch thi đấu công bố muộn, quy định đăng ký cầu thủ thay đổi giữa mùa, tiêu chí gọi cầu thủ lên đội tuyển không được nêu rõ. Những điều này không làm ai bị cấm thi đấu, nhưng chúng làm xói mòn lòng tin, và lòng tin là thứ tốn kém nhất để mua lại.

Lớp sáu: xây dựng đội và con người

Một đội bóng chuyền không phải là tổng của mười bốn cá nhân. Nó là một hệ sinh thái nhỏ, và hệ sinh thái đó sống hay chết phụ thuộc vào ba thứ: cơ cấu tuổi, sự chuyển giao thế hệ, và quyền lực của huấn luyện viên.

Cơ cấu tuổi ở nhiều đội Việt Nam có một điểm yếu quen thuộc: nhóm trụ cột tập trung ở độ tuổi 26 tới 30, trong khi nhóm 20 tới 23 thiếu người được thi đấu thường xuyên. Khoảng trống đó không tự lấp. Nó chỉ lấp được bằng cách cho cầu thủ trẻ đánh những trận mà kết quả có ý nghĩa.

Sự chuyển giao thế hệ trong bóng chuyền khó hơn trong nhiều môn khác, vì vị trí chuyền hai cần thời gian học rất dài. Một chuyền hai giỏi phải hiểu đồng đội tới mức đưa bóng tới đúng nơi họ muốn, chứ không phải nơi họ đứng. Việc thay chuyền hai giữa chu kỳ thường làm cả hệ thống tấn công chậm lại trong sáu tới mười hai tháng.

Về đội ngũ y tế và phục hồi, đây là nơi khoảng cách giữa bóng chuyền Việt Nam và nhóm đầu châu Á rõ nhất, và cũng là nơi tốn tiền nhất để thu hẹp. Một cầu thủ bị chấn thương vai hoặc đầu gối có thể trở lại trong ba tuần với chương trình phục hồi tốt, hoặc mất cả mùa với chương trình kém. Ở góc độ này, đầu tư vào phòng ngừa chấn thương sinh lợi cao hơn đầu tư vào một chủ công mới.

Về quyền lực của huấn luyện viên, các đội Việt Nam thường trao cho huấn luyện viên trưởng quyền rất lớn trong việc chọn người và xây lối chơi. Điều đó có ưu điểm là nhất quán. Điểm yếu là khi lối chơi bị giải mã, không có cơ chế phản biện nội bộ nào đủ mạnh để buộc thay đổi.

Lớp bảy: bề mặt rủi ro

Rủi ro trong bóng chuyền không phân bố đều. Có những loại rủi ro hiện rõ trên mặt báo, và có những loại rủi ro âm thầm tích tụ.

Rủi ro cạnh tranh là rủi ro dễ thấy nhất: một đội hình không đủ sức ghi điểm ở những pha bóng quyết định. Rủi ro nhân sự là rủi ro phụ thuộc quá nhiều vào một người. Khi một chủ công chiếm tới một phần ba số pha tấn công của cả đội, việc cô ấy bị chắn hoặc bị chấn thương không còn là bất ngờ, mà là kịch bản đã được lập trình.

Rủi ro lịch thi đấu là rủi ro tích lũy. Nó không biểu hiện ở một trận, mà ở trận thứ tư trong chuỗi. Rủi ro luật là rủi ro hiếm nhưng tốn kém, thường liên quan đến thủ tục hơn là lỗi kỹ thuật. Rủi ro dư luận là rủi ro ngày càng lớn trong thời đại mạng xã hội, khi một cầu thủ trẻ có thể bị đánh giá dựa trên một pha bóng bị cắt khỏi ngữ cảnh.

Và có một loại rủi ro ít khi được gọi tên: rủi ro hệ thống. Với nền bóng chuyền Việt Nam, đó là rủi ro vận hành dựa trên cảm nhận nhiều hơn dựa trên dữ liệu. Khi quyết định nhân sự và chiến thuật không được ghi lại và kiểm tra lại bằng con số, mỗi huấn luyện viên phải bắt đầu lại từ đầu, và nền bóng chuyền mất đi khả năng học từ chính mình.

Lớp tám: tường thuật công chúng và khoảng cách kỳ vọng

Mỗi mùa giải có một câu chuyện riêng, và câu chuyện đó thường mạnh hơn sự thật. Có mùa là câu chuyện phục hưng. Có mùa là câu chuyện báo thù. Có mùa là câu chuyện thế hệ vàng.

Ký ức đám đông là thứ thể thao viết lại mỗi mùa giải, chỉ cần một người biết chép. Vấn đề nằm ở chỗ người chép thường viết trước khi dữ liệu kịp hình thành.

Ở Việt Nam, câu chuyện về đội tuyển nữ hiện nay mang hai lớp nghĩa chồng lên nhau. Lớp thứ nhất là niềm tự hào về việc được chơi ở đấu trường lớn nhất. Lớp thứ hai là kỳ vọng rằng việc được chơi ở đó sẽ tự động biến thành thành tích. Hai điều đó không liên quan chặt với nhau. Việc dự một giải đấu lớn là một cột mốc về hệ thống; việc thắng ở đó là một vấn đề hoàn toàn khác về chất lượng cầu thủ.

Khoảng cách kỳ vọng thường xuất hiện rõ nhất ở cấp độ cá nhân. Một cầu thủ trẻ ghi điểm tốt ở giải quốc nội ngay lập tức được so sánh với trụ cột đội tuyển. Nhưng giải quốc nội và đấu trường quốc tế khác nhau ở một biến số duy nhất và quyết định: tốc độ ra quyết định của người chắn và người phòng thủ đối phương.

Một chỉ số cảm xúc đáng theo dõi là tỷ lệ giữa nhiệt độ mạng xã hội và nền tảng thực lực. Khi hai thứ đó lệch nhau quá xa, đội tuyển bước vào giải với áp lực được tạo ra từ những kỳ vọng không có cơ sở, và các cầu thủ trẻ là người trả giá.

Lớp chín: chuỗi truyền dẫn của ngành

Để hiểu một trận bóng chuyền, cần nhìn cả chuỗi sản xuất ra nó.

Thượng nguồn là đào tạo trẻ và nguồn cung tài năng: các trường năng khiếu, các trung tâm của tỉnh, các câu lạc bộ có học viện. Đây là nơi quyết định chiều cao, thể lực và nền tảng kỹ thuật của một thế hệ. Chuỗi này cực kỳ nhạy cảm với hai yếu tố: chế độ dinh dưỡng và số giờ tập đúng kỹ thuật ở độ tuổi 13 tới 16.

Trung nguồn là giải chuyên nghiệp và đội tuyển quốc gia. Đây là nơi tài năng được kiểm tra và định giá. Một giải quốc nội có chất lượng trung bình sẽ tạo ra những cầu thủ đủ tốt để đá trong nước nhưng không đủ tốt để đá ra ngoài. Một giải quốc nội có chất lượng cao sẽ đẩy chuẩn lên theo cách mà không trung tâm đào tạo nào làm được.

Hạ nguồn là truyền thông, thương mại và các thị trường phái sinh: bản quyền truyền hình, tài trợ trang phục, dữ liệu thể thao, và cả các sản phẩm phụ như nội dung số, trò chơi, thương mại điện tử thể thao. Đây là nơi bóng chuyền biến thành tiền và quay lại đầu tư cho thượng nguồn.

Bóng chuyền bãi biển là một nhánh riêng của chuỗi này, và ở Việt Nam nhánh đó phát triển theo một nhịp khác. Nó ít tốn người hơn, dễ tổ chức ở các địa phương có biển, và có lợi thế là tạo cơ hội quốc tế nhanh cho cầu thủ trẻ. Nhưng nó cũng dễ bị coi là giải phụ và bị bỏ quên trong phân bổ nguồn lực.

Một điểm nghẽn lớn của cả chuỗi là dữ liệu. Khi các giải quốc nội không công bố số liệu chuẩn hóa theo vị trí, các trung tâm đào tạo không có cách nào kiểm chứng mô hình của mình, và các câu lạc bộ không có cách nào định giá cầu thủ một cách khách quan.

Góc phản trực giác: chín lớp, nhưng đừng biến sân đấu thành bảng tính

Ở đây có một nghịch lý. Càng phân tích nhiều, người ta càng dễ tin rằng mọi thứ đều đo được. Nhưng trong bóng chuyền, những thứ quyết định thường nằm ở vùng mà dữ liệu chạm tới muộn nhất.

Một đường chuyền một hoàn hảo ở phút thứ năm của set thứ ba không có cùng giá trị với một đường chuyền một hoàn hảo ở điểm 24-24. Bảng thống kê ghi cả hai như nhau. Một pha chắn chạm bóng làm bóng đổi hướng cho đồng đội cứu được không được ghi là điểm, nhưng nó đã tạo ra điểm. Một lần chuyền hai quyết định không đẩy bóng cho chủ lực mà tự đánh — vì tin rằng đối phương đang chờ chủ lực — cũng không xuất hiện trong bất kỳ báo cáo nào.

Những gì còn lại sau vạch đích quan trọng hơn những gì xảy ra trước vạch đích. Trong bóng chuyền, vạch đích là điểm số 25. Nhưng điều làm nên một đội không nằm ở điểm số 25. Nó nằm ở khoảng thời gian giữa điểm 20 và điểm 24, khi bóng được chuyền một lần nữa dù chân đã mỏi, và khi người chuyền hai quyết định tin vào người bên cạnh mình.

Mùa hè nước Nga dạy tôi rằng sân khấu lớn nhất luôn đứng trên những vết nứt nhỏ nhất. Với bóng chuyền Việt Nam, những vết nứt nhỏ nhất nằm ở chất lượng chuyền một ở độ tuổi 15, ở số buổi tập phục hồi mỗi tuần, ở việc một cầu thủ trẻ có được đánh trận quyết định hay không. Không có vết nứt nào trong số đó xuất hiện trên truyền hình.

Điều đó dẫn tới một kết luận khó chịu: nếu chín lớp phân tích này chỉ được dùng để bình luận sau trận, chúng vô giá trị. Chúng chỉ có giá trị nếu được dùng trước trận, để chọn người, để chọn lịch, để chọn cách chi tiêu.

Kết

Người ta đến sân vận động để xem ai thắng, rồi nhận ra mình đang xem ai trở thành. Với bóng chuyền Việt Nam, câu hỏi lớn nhất của chu kỳ này không phải là đội tuyển nữ có thể lọt vào nhóm nào ở châu Á. Câu hỏi lớn hơn là nền bóng chuyền này có xây được một hệ thống ghi chép đủ tốt để lần sau không phải bắt đầu lại từ đầu hay không.

Hai năm trống rỗng là hai năm thể thao học cách lắng nghe tiếng thở của chính mình. Những năm đông đúc sắp tới sẽ kiểm tra xem nền bóng chuyền này đã học được gì từ khoảng lặng đó — hay chỉ đơn giản là đã quên nó nhanh hơn dự tính.